Utylizacja opon – jak to wygląda w praktyce?

Dlaczego zużytych opon nie wyrzuca się do zwykłego kontenera?

Opona jest odpadem trudnym w zagospodarowaniu. Zawiera gumę, stal oraz włókna tekstylne, a jej rozkład na składowisku może trwać bardzo długo. Pozostawiona na dzikim wysypisku zajmuje dużo miejsca, gromadzi wodę i zwiększa ryzyko pożaru. Spalanie opon poza instalacją przystosowaną do tego procesu może także powodować emisję szkodliwych substancji.

Z tego powodu zużyte ogumienie powinno trafić do punktu, który przekazuje je do legalnego przetwarzania. Nie należy wrzucać go do pojemnika na odpady zmieszane ani zostawiać przy altanie śmietnikowej.

Co dzieje się ze zużytą oponą?

Po odebraniu opony jest ona sortowana i kierowana do sposobu zagospodarowania dopasowanego do jej stanu oraz rodzaju. Trzeba rozróżnić recykling materiałowy od odzysku energetycznego. Pierwszy odzyskuje surowce do produkcji kolejnych wyrobów, drugi wykorzystuje wysoką wartość opałową ogumienia.

Metoda	Na czym polega?	Główne zastosowanie
Recykling materiałowy	Mechaniczne rozdrobnienie opony i oddzielenie gumy, stali oraz włókien.	Produkcja granulatu, nawierzchni, mat i innych wyrobów.
Odzysk energetyczny	Wykorzystanie całych lub rozdrobnionych opon jako paliwa w przystosowanych piecach przemysłowych.	Wytwarzanie energii cieplnej, między innymi w cementowniach.
Bieżnikowanie	Odnowienie karkasu opony, jeśli jego stan techniczny na to pozwala.	Wydłużenie okresu użytkowania wybranych opon.

Przewiń tabelę w bok →

W recyklingu materiałowym ogumienie trafia zwykle do rozdrabniarki. Następnie urządzenia oddzielają gumę od drutu stalowego i włókien. Powstały granulat może być sortowany według frakcji i przeznaczenia.

Odzysk energetyczny nie jest recyklingiem materiałowym. Opona nie wraca wtedy do obiegu jako surowiec, lecz służy jako paliwo zastępujące część paliw kopalnych. Spalanie odbywa się w instalacjach przemysłowych spełniających wymagania emisyjne, a nie w przydomowych piecach czy otwartym ognisku.

Co powstaje z recyklingu opon?

Podczas przetwarzania można odzyskać kilka rodzajów materiałów. Ich dalsze zastosowanie zależy od technologii zakładu, jakości surowca i wymagań odbiorcy. Z granulatu gumowego oraz pozostałych frakcji mogą powstawać:

• nawierzchnie sportowe i elementy placów zabaw,
• asfalt z dodatkiem gumy, stosowany w wybranych nawierzchniach drogowych,
• maty sportowe, hodowlane i ochronne,
• sadzа techniczna, stal oraz włókna wykorzystywane w kolejnych procesach produkcyjnych.

Odzyskana guma może także służyć do produkcji sztucznej murawy, wycieraczek, elementów bezpieczeństwa drogowego i ekranów akustycznych. W niektórych procesach powstaje karbonizat, który po oczyszczeniu może być źródłem sadzy technicznej stosowanej między innymi jako pigment.

Jak pozbyć się opon zgodnie z prawem?

Osoba prywatna

Kierowca ma kilka dróg przekazania zużytego ogumienia. Najpierw warto sprawdzić zasady obowiązujące w gminie, ponieważ PSZOK może przyjmować opony tylko w określonej liczbie, z określonego typu pojazdu albo w wyznaczonych terminach.

Najczęściej dostępne są następujące możliwości:

• oddanie opon do lokalnego PSZOK-u, zgodnie z regulaminem punktu,
• pozostawienie zużytego kompletu w serwisie podczas wymiany ogumienia, jeśli zakład oferuje taką usługę,
• przekazanie opon podczas okresowej zbiórki odpadów problemowych organizowanej przez gminę,
• zamówienie odbioru przez legalnie działający podmiot, gdy chodzi o większą liczbę opon.

Przy oddawaniu opon do PSZOK-u mogą być wymagane dokument potwierdzający zamieszkanie w gminie oraz przestrzeganie limitów określonych przez samorząd. Opony pochodzące z działalności gospodarczej nie powinny być przekazywane jako zwykły odpad komunalny mieszkańca.

Warsztat i firma

Warsztat samochodowy wytwarza zużyte opony w związku z działalnością gospodarczą, dlatego musi traktować je jako odpady firmowe. Zakres formalności zależy od rodzaju i skali działalności, a aktualne obowiązki trzeba sprawdzić w przepisach oraz w systemie BDO.

Typowy proces przekazania opon przez firmę obejmuje:

1. Rejestrację w BDO – jeśli zakres działalności powoduje obowiązek wpisu do rejestru.
2. Gromadzenie odpadów – opony należy przechowywać w sposób uporządkowany, zabezpieczony i ograniczający ryzyko pożaru.
3. Zawarcie umowy z odbiorcą – firma powinna przekazywać ogumienie podmiotowi mającemu wymagane uprawnienia do transportu lub przetwarzania odpadów.
4. Wystawienie KPO – Kartą Przekazania Odpadów dokumentuje się przekazanie określonej partii odpadów.
5. Złożenie sprawozdania – przedsiębiorca składa wymagane sprawozdanie dotyczące wytwarzanych i gospodarowanych odpadów w terminie wynikającym z aktualnych przepisów.

Warsztat powinien prowadzić także wewnętrzną ewidencję ilości i rodzaju przekazywanych opon. Przy większych partiach odbiorca może zorganizować transport bezpośrednio z zakładu. Przy mniejszych ilościach opłacalna bywa dostawa do punktu przyjmującego odpady firmowe, o ile operator dopuszcza takie rozwiązanie.

Sama liczba opon nie tworzy uniwersalnego progu obowiązującego w całej Polsce. Warunki odbioru, minimalna partia i koszt transportu zależą od umowy, regionu oraz rodzaju ogumienia. Dlatego przed przekazaniem odpadów trzeba potwierdzić zasady u wybranego odbiorcy.

Kto odpowiada za odzysk opon?

System obejmuje nie tylko właściciela zużytej opony, lecz także przedsiębiorców wprowadzających ogumienie na rynek. Producenci i importerzy mają ustawowe obowiązki dotyczące odzysku i recyklingu określonego tonażu opon. Mogą realizować je samodzielnie albo korzystać z organizacji odzysku.

W materiałach dotyczących polskich regulacji pojawiają się poziomy minimum 75% odzysku oraz 15% recyklingu tonażu opon wprowadzonych na rynek. Konkretne obowiązki i sposób ich rozliczania wynikają z aktualnych przepisów, dlatego przy działalności gospodarczej należy sprawdzić bieżące wymagania ustawy o odpadach oraz regulacji dotyczących produktów i opakowań.

Dla kierowcy najważniejsza zasada jest prosta: zużytą oponę trzeba oddać do punktu, który przyjmuje ją legalnie. Dla warsztatu oznacza to także prawidłową ewidencję w BDO, dokumentowanie przekazania KPO i współpracę z odbiorcą zapewniającym dalszy odzysk albo przetwarzanie.