Launch control – co to jest i jak działa w samochodzie?

Launch control to system startu z miejsca, który automatycznie steruje obrotami silnika, sprzęgłem i trakcją, aby samochód ruszył możliwie szybko. Funkcja jest dostępna głównie w autach sportowych z automatyczną lub dwusprzęgłową skrzynią biegów. Sprawdź, jak działa, jak ją uruchomić i kiedy jej używanie może obciążać samochód.

Launch control – co oznacza ta funkcja?

Launch control, nazywany również procedurą startową, pomaga uzyskać szybkie i powtarzalne ruszenie z miejsca. Elektronika dobiera obroty silnika, moment obrotowy oraz sposób załączania napędu, aby ograniczyć poślizg kół i wykorzystać przyczepność nawierzchni.

W zwykłym ruszaniu kierowca sam ustala moment zwolnienia hamulca lub sprzęgła. W samochodzie z launch control wiele tych czynności przejmuje sterownik silnika i skrzyni biegów. Kierowca inicjuje procedurę, a następnie samochód wykonuje start według zaprogramowanego algorytmu.

Launch control nie zwiększa fizycznej przyczepności opon. Pomaga jedynie wykorzystać ją w sposób bardziej powtarzalny, bez nadmiernego buksowania kół.

Jak działa launch control?

System współpracuje z kilkoma sterownikami. Analizuje między innymi położenie pedału przyspieszenia, prędkość obrotową silnika, położenie kół, ciśnienie hamowania i aktualny bieg.

Po spełnieniu warunków aktywacji elektronika utrzymuje silnik na określonym poziomie obrotów. Po zwolnieniu hamulca stopniowo przekazuje moment obrotowy na koła, jednocześnie reagując na ich poślizg.

W samochodach z napędem na cztery koła moment może być rozdzielany między osie. W autach tylnonapędowych większe znaczenie ma kontrola trakcji, ponieważ zbyt gwałtowne przekazanie mocy może spowodować utratę przyczepności tylnej osi.

Jak uruchomić launch control?

Sposób aktywacji zależy od marki, modelu, skrzyni i wersji oprogramowania. Najczęściej procedura wymaga wykonania kilku czynności:

1. rozgrzej silnik, skrzynię biegów i układ napędowy,
2. ustaw samochód na równej, suchej nawierzchni,
3. wyłącz lub ogranicz kontrolę trakcji zgodnie z instrukcją auta,
4. włącz tryb sportowy albo manualny,
5. wciśnij pedał hamulca i przyspieszenia według procedury producenta,
6. po pojawieniu się komunikatu startowego zwolnij hamulec.

W wielu samochodach system nie zadziała, jeśli temperatura oleju jest zbyt niska, bak paliwa niemal pusty, drzwi są otwarte albo występuje usterka układu napędowego. Niektóre modele wymagają także całkowitego zatrzymania i wybrania konkretnego programu jazdy.

Jakie warunki musi spełniać samochód?

Launch control występuje przede wszystkim w samochodach wyposażonych w automatyczne skrzynie biegów, zwłaszcza konstrukcje dwusprzęgłowe. Funkcja może być dostępna również w autach z klasycznym automatem, napędem na cztery koła lub specjalnie sterowanym sprzęgłem.

Znaczenie ma nie tylko sama obecność trybu sportowego. Producent musi przewidzieć możliwość kontrolowanego zwiększenia obciążenia skrzyni, półosi, sprzęgieł i mechanizmu różnicowego.

Na działanie procedury wpływają między innymi:

• rodzaj skrzyni biegów i jej temperatura,
• rodzaj napędu,
• stan oraz przyczepność opon,
• temperatura silnika i oleju przekładniowego,
• poziom paliwa oraz stan układu elektronicznego,
• ustawienia kontroli trakcji i stabilizacji toru jazdy.

Czy launch control niszczy samochód?

Jednorazowe użycie zgodnie z instrukcją zwykle mieści się w założeniach producenta. Nie oznacza to jednak, że procedura jest obojętna dla podzespołów.

Podczas startu występują duże obciążenia cieplne i mechaniczne. Dotyczą one przede wszystkim sprzęgieł, dwumasowego koła zamachowego, półosi, przegubów, wału napędowego, opon oraz mechanizmu różnicowego.

Powtarzanie startów w krótkich odstępach może doprowadzić do przegrzania skrzyni. W takiej sytuacji samochód może zablokować funkcję, ograniczyć moment obrotowy albo wyświetlić komunikat o konieczności schłodzenia układu.

Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy launch control jest używany wielokrotnie, na rozgrzanym układzie napędowym lub na nawierzchni o nierównej przyczepności.

Launch control a kontrola trakcji

Launch control i kontrola trakcji nie są tym samym systemem. Pierwszy odpowiada za procedurę ruszania, drugi ogranicza poślizg kół podczas przyspieszania.

W zależności od modelu kontrola trakcji może zostać częściowo ograniczona albo pozostawać aktywna w tle. Sterownik pozwala wtedy na niewielki poślizg, ale reaguje, gdy prędkość obrotowa kół zaczyna gwałtownie rosnąć.

Całkowite wyłączenie systemów stabilizacji na drodze publicznej zwiększa ryzyko utraty kontroli. Procedurę należy stosować wyłącznie w miejscu do tego przeznaczonym i z zachowaniem zasad bezpieczeństwa.

Kiedy nie używać launch control?

Nie każda sytuacja sprzyja gwałtownemu startowi. Zrezygnuj z procedury, gdy występują następujące okoliczności:

• śliska, mokra, oblodzona lub zabrudzona nawierzchnia,
• nierówna droga albo miejsce o ograniczonej widoczności,
• zimny silnik lub nieogrzana skrzynia biegów,
• zużyte, różne albo niewłaściwie napompowane opony,
• objawy problemów ze sprzęgłem, skrzynią lub napędem,
• ruch drogowy uniemożliwiający bezpieczne wykonanie manewru.

Nie należy także ignorować zaleceń zapisanych w instrukcji obsługi. Producent może określać limit liczby użyć, minimalną temperaturę oleju lub wymagany czas przerwy między kolejnymi startami.

Launch control w samochodzie z manualną skrzynią

W autach z przekładnią manualną podobny efekt można uzyskać przez szybkie zwiększenie obrotów i kontrolowane puszczenie sprzęgła. Nie jest to jednak zawsze fabryczny launch control.

W niektórych sportowych modelach występuje system, który utrzymuje określone obroty i ogranicza moment podczas ruszania. Kierowca nadal obsługuje pedał sprzęgła, dlatego obciążenie tego elementu może być bardzo duże.

Nieumiejętne ruszanie z wysokich obrotów może powodować:

• gwałtowne zużycie tarczy sprzęgła,
• przegrzanie koła dwumasowego,
• uderzenia w półosie i przeguby,
• nadmierne zużycie opon,
• utratę przyczepności i zmianę toru jazdy.

Jak przygotować samochód do użycia?

Przed uruchomieniem procedury sprawdź stan ogumienia i upewnij się, że ciśnienie odpowiada zaleceniom producenta. Opony muszą mieć podobny poziom zużycia, zwłaszcza w samochodach z napędem na cztery koła.

Rozgrzej układ napędowy podczas spokojnej jazdy. Sam wskaźnik temperatury płynu chłodzącego nie zawsze oznacza, że olej w skrzyni i dyferencjale osiągnął właściwą temperaturę.

Warto również pozostawić wystarczająco dużo miejsca przed samochodem i za nim. Start z launch control odbywa się gwałtownie, dlatego reakcja kierowcy oraz otoczenie mają większe znaczenie niż przy zwykłym ruszaniu.

Launch control na drodze publicznej

Sam system może być fabrycznym wyposażeniem samochodu, ale jego użycie na drodze publicznej nie zawsze jest rozsądne ani zgodne z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa ruchu. Gwałtowne przyspieszenie może stworzyć zagrożenie dla innych osób, szczególnie w pobliżu skrzyżowań, przejść dla pieszych i zabudowy.

Bezpiecznym miejscem do testowania tej funkcji jest zamknięty tor lub obiekt dopuszczony do jazdy sportowej. Nawet tam trzeba stosować się do regulaminu, rozgrzać samochód i przerwać jazdę, gdy pojawią się objawy przegrzania albo nietypowe dźwięki.